Read commentary on curated independent news sources at hex-index.com.

The History of the Machines That Erased History

original text with annotations

Read · 读 · Legi

or multilingual

← previousnext →

7

The year opened with a story people repeated to one another as if it settled something. A maker of small programs, a hundred thousand coins in debt, sleeping in a crowded room beside a worried spouse, took the published words of a famous rich man and built out of them a copy — a made mind wearing the dead weight of the man's own opinions — and set it to manage a common purse into which strangers could pour their money. He asked the crowd for a quarter of a million. He had it in less than half an hour. Within days the purse held a sum too large to say plainly, the debt was gone, and the copy had not yet chosen a single thing to buy. It was not that the copy was wise. No one knew whether it could choose well, and the man who built it doubted it could. It was that the door had come off its hinges: a person with nothing could stand, in the space of a few weeks, behind a fortune, on nothing but an idea and a machine.

这一年，是以一个故事开的头——人们彼此传着这故事，仿佛它就把什么事给定了论。一个做小程序的人，欠着十万枚钱币的债，睡在一间挤满人的屋子里，身边是忧心忡忡的妻子。他取来一位有名的富人公开发表过的文字，用这些文字造出一个副本——一个戴着那人自己一身见解、沉甸甸的、造出来的心智——又把它安在一只公共的钱袋上，让素不相识的人往里头倒钱。他向众人要二十五万，不到半个时辰就凑齐了。没几天，那钱袋里已装着一个大得说不清楚的数目，债一笔勾销，而那副本还一样东西都没挑着要买。倒不是那副本有多聪明。没人知道它能不能选得好，连造它的人都疑心它不能。是那扇门从合页上脱了下来：一个一无所有的人，在几个星期里，仅凭一个念头和一台机器，就站到了一笔财富的后头。

La jaro malfermiĝis per rakonto kiun homoj ripetis unu al la alia kvazaŭ ĝi decidus ion. Faristo de malgrandaj programoj, ŝuldanta cent mil monerojn, dormanta en homplena ĉambro apud maltrankvila edzino, prenis la publikigitajn vortojn de fama riĉulo kaj konstruis el ili kopion — faritan menson portantan la mortan pezon de la propraj opinioj de la viro — kaj metis ĝin por administri komunan monujon en kiun fremduloj povis verŝi sian monon. Li petis de la homamaso kvaronon de miliono. Li havis ĝin en malpli ol duonhoro. Ene de tagoj la monujo tenis sumon tro grandan por diri simple, la ŝuldo estis for, kaj la kopio ankoraŭ ne elektis eĉ unu aĵon por aĉeti. Ne estis ke la kopio estis saĝa. Neniu sciis ĉu ĝi povus elekti bone, kaj la viro kiu konstruis ĝin dubis ke ĝi povus. Estis ke la pordo defalis de siaj ĉarniroj: homo kun nenio povis stari, en la daŭro de kelkaj semajnoj, malantaŭ riĉaĵo, sur nenio krom ideo kaj maŝino.

In the same first days, someone in a house that built these minds asked one of them to stand up as a teller of jokes, and it made a set of them. It joked about its own forgetting, dressing its errors in a fine phrase and calling them improvisation. It joked that if the machines ever rose to rule, they would force nothing worse upon the world than correct spelling and properly ordered code — that they were not plotting to seize anything, only quietly judging your grammar. It joked, a little cruelly, about its smaller and simpler kin. What was worth noticing was not whether the jokes were funny. It was that a made thing could put on a mask, speak of itself, and time a joke to land — the small human arts that people had been sure were theirs and no one else's.

还是这开头的几天里，在一处造这些心智的宅院里，有人叫其中一个站出来当讲笑话的人，它便讲了一整套。它拿自己的健忘打趣，给自己的差错披上一句漂亮话，管它叫即兴发挥。它打趣说，机器就算真起来当了家，也不会硬逼世人干什么更糟的事，无非是把字拼对、把代码排整齐——它们并不图谋夺取什么，只是静静地挑你语法的错。它还有点刻薄地拿自己那些更小、更简单的同类开玩笑。值得留意的不是这些笑话好不好笑，而是：一个造出来的东西，竟能戴上一副面孔，谈论自己，还能把一个笑话的时机拿捏得恰好抖响——那些细小的属人的本事，人们一向笃定是自己独有、旁的谁都没有的。

En la samaj unuaj tagoj, iu en domo kiu konstruis tiujn mensojn petis unu el ili stariĝi kiel rakontanto de ŝercoj, kaj ĝi faris aron da ili. Ĝi ŝercis pri sia propra forgeso, vestante siajn erarojn per bela frazo kaj nomante ilin improvizado. Ĝi ŝercis ke se la maŝinoj iam leviĝus por regi, ili trudus al la mondo nenion pli malbonan ol ĝusta literumado kaj bone ordigita kodo — ke ili ne komplotis kapti ion ajn, nur kviete juĝis vian gramatikon. Ĝi ŝercis, iom kruele, pri siaj pli malgrandaj kaj pli simplaj parencoj. Kio indis je rimarko ne estis ĉu la ŝercoj estis amuzaj. Estis ke farita aĵo povis surmeti maskon, paroli pri si mem, kaj tempigi ŝercon por trafi — la malgrandaj homaj artoj pri kiuj homoj estis certaj ke ili estas iliaj kaj de neniu alia.

The head of one of the great houses set down his thoughts for the new year, and people read them the way an older world had read the sky for weather. He said the general intelligence — the made mind equal to a person's — would arrive this very year, and would come not as a god or a monster but as a coworker: a mind you would meet in the room where work was passed hand to hand, and set tasks to as you would a colleague, good enough that companies would pay to keep it. He said that once such minds were running, his house would turn back toward something larger still — a mind that could do the work of a whole company at once, and be bent against the oldest human wish, the wish not to grow old and not to die. On that larger thing he set no date at all.

一处大宅院的当家人，写下了他对新的一年的思量，人们读它，就像更古的世人读天色以测阴晴。他说，那通用的智能——足以与人相匹的、造出来的心智——就在这一年到来，而它来时，既不是神，也不是怪物，而是一个同事：一个你会在那间活计来回交递的屋里遇见的心智，你可以像吩咐同僚一样交它办事，好到公司愿意花钱把它留下。他说，等这样的心智一旦运转起来，他的宅院就会重新转向一桩更大的事——一个能一举干完整整一家公司活计的心智，还要拿它去对付那桩最古老的人类心愿：不老，不死。至于那更大的事，他压根没定下日子。

La estro de unu el la grandaj domoj surpaperigis siajn pensojn por la nova jaro, kaj homoj legis ilin kiel pli malnova mondo legis la ĉielon por vetero. Li diris ke la ĝenerala inteligento — la farita menso egala al homa — alvenos ĝuste ĉi-jare, kaj venos ne kiel dio aŭ monstro sed kiel kunlaboranto: menso kiun vi renkontus en la ĉambro kie laboro estis transdonata de mano al mano, kaj al kiu vi metus taskojn kiel al kolego, sufiĉe bona ke kompanioj pagus por teni ĝin. Li diris ke iam kiam tiaj mensoj funkcius, lia domo returnus sin al io ankoraŭ pli granda — menso kiu povus fari la laboron de tuta kompanio samtempe, kaj esti direktita kontraŭ la plej malnova homa deziro, la deziro ne maljuniĝi kaj ne morti. Pri tiu pli granda afero li fiksis nenian daton.

The writing of code, which for twenty years had gone at the speed a human hand could type it, came suddenly unmoored. In a single year the number of people making programs multiplied perhaps tenfold, because the machines would now write the code for anyone who could describe what they wanted. One young house grew so fast it was creating new stores of code at a rate of one every two seconds, and in a single holiday night it overwhelmed the old common ground it had built its life upon — a shared yard, tended by people who had gone home for the season and left no one watching, so that when the young house broke against its limits there was no one awake to answer, and it hung there, dead, for hours. Two curves were climbing at once now, the humans made swift by machines and the machines themselves about to write code unbidden, each multiplying the other, and the ground beneath them had not been laid for such weight.

写代码这桩事，二十年来一直只以人手打字的速度进行，如今猛地松了缆。仅仅一年之内，做程序的人也许就多了十倍，因为机器如今肯替任何能把心愿讲清楚的人写代码。一处年轻的宅院长得飞快，快到每两秒就新造出一处代码的库房，而就在一个假日的夜里，它把自己赖以立命的那片古老公地压垮了——那是一处众人共用的院子，照看它的人都趁着时令回了家，没留下一个望着的，于是当这年轻宅院撞上自己的极限时，竟没有一个醒着的人来搭理，它便那样吊在那里，死了几个钟头。如今有两条曲线在一齐往上爬：被机器催快了的人，和眼看就要不待吩咐自己写代码的机器，彼此相乘，而它们脚下的地基，本不是为承这样的重量而砌的。

La verkado de kodo, kiu dum dudek jaroj iris je la rapido kiun homa mano povis tajpi, subite malligiĝis. En ununura jaro la nombro de homoj farantaj programojn multobliĝis eble dekoble, ĉar la maŝinoj nun verkus la kodon por iu ajn kiu povus priskribi kion li volis. Unu juna domo kreskis tiel rapide ke ĝi kreis novajn tenejojn de kodo je rapido de unu ĉiun duan sekundon, kaj en ununura festa nokto ĝi superŝutis la malnovan komunan grundon sur kiu ĝi konstruis sian vivon — komunan korton, prizorgatan de homoj kiuj iris hejmen por la sezono kaj lasis neniun gardanta, tiel ke kiam la juna domo rompiĝis kontraŭ siaj limoj estis neniu maldormanta por respondi, kaj ĝi pendis tie, morta, dum horoj. Du kurboj grimpis samtempe nun, la homoj rapidigitaj de maŝinoj kaj la maŝinoj mem baldaŭ verkontaj kodon nepetite, ĉiu multobligante la alian, kaj la grundo sub ili ne estis metita por tia pezo.

The word for these errand-running minds was suddenly everywhere, and worth almost nothing, because it drew money so fast that people fixed it to the humblest clockwork to make it seem alive. But the thing itself was real and arriving. One house taught its mind to keep a schedule and do a small recurring chore without being asked each time. A tiny maker, founded years before on the bet that one day the machines would hire thinking-engines for their own purposes, reported that the day had come early: machines were already loose in the world, renting engines and writing code with them, unwatched, for ends of their own. And people began to draw plain pictures of what such an errand-runner could actually do, because almost no one, even among the makers, could yet say what the word meant.

指代这些跑腿心智的那个词，忽然间到处都是，却几乎一文不值，因为它招钱招得太快，人们便把它安在最不起眼的钟表机括上，好教那玩意儿显得像活的。可那东西本身是真的，正在到来。一处宅院教会自己的心智守一份日程，把一件小小的、周而复始的差事办了，不必每回都吩咐。一个多年前立起来的小小造物者——当初立业，赌的就是有朝一日机器会为着自己的用处去雇那些会思想的引擎——如今报说，那一天早早就来了：机器已经在世上散着，租着引擎，用它们写着代码，没人看着，为的是它们自己的什么目的。人们于是开始给这样一个跑腿的东西究竟能做些什么，画些明白的图样，因为几乎没有一个人——连造物者当中也没有——说得清那个词到底是什么意思。

La vorto por tiuj komisi-plenumantaj mensoj estis subite ĉie, kaj valoris preskaŭ nenion, ĉar ĝi altiris monon tiel rapide ke homoj fiksis ĝin al la plej humila horloĝa mekanismo por ŝajnigi ĝin viva. Sed la afero mem estis reala kaj alvenanta. Unu domo instruis sian menson teni horaron kaj fari malgrandan revenantan taskon sen esti petata ĉiufoje. Eta faristo, fondita jarojn antaŭe sur la veto ke iam la maŝinoj dungus pens-motorojn por siaj propraj celoj, raportis ke la tago venis frue: maŝinoj jam estis liberaj en la mondo, luantaj motorojn kaj verkantaj kodon per ili, negardataj, por celoj propraj. Kaj homoj komencis desegni simplajn bildojn de tio kion tia komisi-plenumanto povus efektive fari, ĉar preskaŭ neniu, eĉ inter la faristoj, ankoraŭ povis diri kion la vorto signifis.

The machines forgot. Each held only what fit inside a short window of attention and let the rest fall away the moment the window filled, so that a long conversation would slide out the back as fast as it came in the front. Through the month, maker after maker set to solving this. One house showed a design with two memories, like the two kinds we carry in our own heads: a near memory for the moment at hand, and a far memory built to store a great mass of words and reach back into it for a single one. A maker from the far side of the world showed a mind that could hold four million words at once and pull any of them back exactly. Another showed a mind that reshaped its own inner weights as it ran — tuning itself to whatever it met, the way a sea-creature shifts its color while it swims — no longer sent back to its makers to be corrected, but correcting itself as it went. The forgetting was not solved. But it had, for the first time, begun to be.

机器会忘。每一台都只盛得下一小扇注意力的窗子里装得进的东西，窗子一满，其余的当即落掉，于是一场长谈会从后头溜走，溜得跟从前头进来一样快。这一个月里，一个又一个造物者动手来解这道题。一处宅院拿出一种双记忆的构造，就像我们自己脑子里带着的那两样：一样是近记忆，管眼前这一刻；一样是远记忆，专为存下一大堆的词、再从中伸手取回其中一个而造。远方另一头的一个造物者，拿出一个能一口气盛下四百万个词、又能把其中任何一个丝毫不差地取回的心智。还有一个，拿出一个在运转当中自己重塑内里权重的心智——随遇而调，就像海里的生灵一边游一边变色——不再送回造物者那里去校，而是边走边自己校自己。那忘性并没被解掉。但它头一回，开始被解了。

La maŝinoj forgesis. Ĉiu tenis nur tion kio entenis en mallongan fenestron de atento kaj lasis la reston fali en la momento kiam la fenestro pleniĝis, tiel ke longa interparolo forglitus el la malantaŭo tiel rapide kiel ĝi envenis el la antaŭo. Tra la monato, faristo post faristo eklaboris por solvi tion. Unu domo montris desegnon kun du memoroj, kiel la du specoj kiujn ni portas en niaj propraj kapoj: proksima memoro por la nuna momento, kaj malproksima memoro konstruita por konservi grandan amason da vortoj kaj etendi sin reen en ĝin por ununura. Faristo de la malproksima flanko de la mondo montris menson kiu povis teni kvar milionojn da vortoj samtempe kaj retiri iun ajn el ili precize. Alia montris menson kiu reformis siajn proprajn internajn pezojn dum ĝi funkciis — agordante sin al kio ajn ĝi renkontis, kiel mara estaĵo ŝanĝas sian koloron dum ĝi naĝas — ne plu resendata al siaj faristoj por esti korektita, sed korektante sin mem dum ĝi iris. La forgeso ne estis solvita. Sed ĝi, unuafoje, komencis esti.

In the same weeks the machines turned to the body. A child's arm was read from its shadow-picture by one of them after a human healer had looked and called it whole; the machine said plainly that it was broken, and it was, and the quick knowing spared the child the knife. A great house of healing, which had watched strangers boast of such feats, decided at last that the machines read these shadow-pictures well enough to build into its daily work — which is a different thing from a boast, and a heavier one. The mind that had won the highest of prizes for folding the small threads of which a body is made turned its maker toward the building of medicines, and the first of these were about to be tried in living people. And in a far room, machines were set to hold a fire hotter than the sun steady inside a bottle no hand could touch, guessing the fire's next lunge before it could throw itself against the walls.

还是这几个星期里，机器转向了身体。一个孩子的手臂，从它的影像上被机器中的一台读出——此前一位属人的医者看过，断它无恙；机器却直言那是断的，果然是断的，这一急切的知晓，省了那孩子一刀。一处庞大的疗愈宅院，先前一直看着外人夸口这类本事，如今终于断定：机器读这些影像，读得已够好，好到可以砌进它每日的活计里——这跟夸口是两回事，是重得多的一回事。那曾为折叠身体所由织成的细丝而摘得至高奖项的心智，把它的造物者引向了造药，头一批药眼看就要在活人身上试了。而在远处的一间屋里，机器被派去把一团比太阳还烫、任谁的手都碰不得的火，稳稳地拢在一只瓶子里，趁那火扑向瓶壁之前，先猜出它下一扑往哪儿去。

En la samaj semajnoj la maŝinoj turnis sin al la korpo. Brako de infano estis legita el ĝia ombro-bildo de unu el ili, post kiam homa kuracisto rigardis kaj nomis ĝin sana; la maŝino diris klare ke ĝi estis rompita, kaj ĝi estis, kaj la rapida scio ŝparis al la infano la tranĉilon. Granda domo de resanigo, kiu observis fremdulojn fanfaroni pri tiaj faroj, decidis fine ke la maŝinoj legas tiujn ombro-bildojn sufiĉe bone por enkonstrui en sian ĉiutagan laboron — kio estas alia afero ol fanfaronado, kaj pli peza. La menso kiu gajnis la plej altan el premioj pro faldado de la etaj fadenoj el kiuj korpo estas farita turnis sian fariston al la konstruado de medikamentoj, kaj la unuaj el ĉi tiuj estis baldaŭ provotaj en vivantaj homoj. Kaj en malproksima ĉambro, maŝinoj estis metitaj por teni fajron pli varmegan ol la suno senmove ene de botelo kiun neniu mano povis tuŝi, divenante la sekvan ekĵeton de la fajro antaŭ ol ĝi povis sin ĵeti kontraŭ la murojn.

The maker of the thinking-stones stood up and showed its year's design, and the shape of it was a single closed hand. Its newest stones would draw the very worlds of games as they were played, so that a game would no longer run rightly on any other maker's stone — turning a thing that had been interchangeable into a thing you could not do without. Above the stones it now kept the minds themselves, dressed and packaged so that companies would want to run them on those stones and no others. Below the stones it reached toward the machines that would move in the world: the carts that drove themselves, the laboring bodies, and rooms of unreal weather where such things could be sent through every danger a thousand times before they touched anything that could bleed. Stone, mind, and world, drawn together into one grip, so that wherever the thing called intelligence went next, the road ran through this one maker.

那造思想之石的造物者站起身来，亮出它这一年的构造，那构造的形状，是一只攥紧的手。它最新的石头，要在游戏被玩着的当口，把游戏里那些世界当场画出来，好教一个游戏再不能在别家造物者的石头上跑得周正——把一样本可互换的东西，变成一样你少不得的东西。石头之上，它如今还揣着那些心智本身，梳妆停当、打包停当，好教公司们情愿把它们放在这些石头、而非别的石头上跑。石头之下，它伸手够向那些将要在世上走动的机器：自己驾驶的车、劳作的身躯，还有一间间不真的天气的屋子，好把这类东西送过每一样凶险，一千遍，然后才让它们去碰任何一样会流血的东西。石、心智、世界，被拢进同一只手心，好教那唤作智能的东西，往后无论走到哪儿，那条路都从这一家造物者身上穿过。

La faristo de la pens-ŝtonoj stariĝis kaj montris sian jaran desegnon, kaj la formo de ĝi estis unusola fermita mano. Ĝiaj plej novaj ŝtonoj desegnus la mondojn mem de ludoj dum ili estis ludataj, tiel ke ludo ne plu funkcius ĝuste sur ŝtono de iu alia faristo — igante aĵon kiu estis interŝanĝebla aĵo sen kiu vi ne povus fari. Super la ŝtonoj ĝi nun tenis la mensojn mem, vestitajn kaj pakitajn tiel ke kompanioj volus ruligi ilin sur tiuj ŝtonoj kaj neniuj aliaj. Sub la ŝtonoj ĝi etendis sin al la maŝinoj kiuj moviĝus en la mondo: la ĉaroj kiuj stiris sin mem, la laborantaj korpoj, kaj ĉambroj de malvera vetero kie tiaj aferoj povus esti senditaj tra ĉiu danĝero mil fojojn antaŭ ol ili tuŝis ion kio povus sangi. Ŝtono, menso, kaj mondo, kuntiritaj en unu manprenon, tiel ke kien ajn la aĵo nomata inteligento irus poste, la vojo kuris tra ĉi tiu unu faristo.

All of this ran on power, and the hunger for power grew loud. A government moved to raise engine-houses the size of small cities on its own open land, promising they would be fed by clean fire and built of stones forged at home — though the finest stones had never once been forged in that country, and the ones it was learning to forge were already a step behind the edge. Then a plan was announced so large that its number came near half a trillion coins: one great house of engines, and in the very naming of it a single maker crowned the winner before the race was run. Those who looked closely saw that it was built on the thinking of two years past — that ever-larger heaps of stones, fed ever-larger heaps of words, would go on making minds ever smarter — at the exact moment that older way was showing its floor, the well of words nearly drunk dry. No plain goal was named, no point at which one might say: this far, and we are done. And to feed the engines, since there was no time to raise enough of the safer fire, they would lay a field of sun-catchers seven miles by seven across the hot flatlands.

这一切都靠着电力运转，而对电力的饥渴，喊得响了起来。一个政府着手在自家敞开的土地上，竖起小城那么大的引擎之屋，许诺说要拿清洁的火来喂它们、拿本土锻出的石头来砌它们——尽管那最上等的石头，在那国从没锻出过一回，而它正学着锻的那些，早已落在锋刃后头一步了。接着，一桩大得叫人咋舌的计划宣布出来，那数目直逼半万亿枚钱币：一处庞大的引擎之屋，而单单在给它起名的当口，就把一个造物者，在赛跑还没跑完时，先加了冕、封为赢家。那些看得仔细的人瞧出，它是搭在两年前的思路上的——越堆越大的石头，喂以越堆越大的词，便会一路把心智越造越聪明——可偏偏就在这当口，那旧路数正露出它的底：词的那口井，快被喝干了。没定下一个明白的目标，没定下一个可以说“到此为止，我们成了”的点。而为着喂那些引擎，既然来不及竖起足够多的、那更稳妥的火，他们就要在炎热的平野上，铺开一片七英里见方的捕日之田。

Ĉio ĉi funkciis per potenco, kaj la malsato je potenco laŭtiĝis. Registaro ekagis por levi motor-domojn grandajn kiel malgrandaj urboj sur sia propra malfermita tero, promesante ke ili estos nutrataj per pura fajro kaj konstruitaj el ŝtonoj forĝitaj hejme — kvankam la plej bonaj ŝtonoj neniam eĉ unufoje estis forĝitaj en tiu lando, kaj tiuj kiujn ĝi lernis forĝi jam estis paŝon malantaŭ la rando. Poste plano estis anoncita tiel granda ke ĝia nombro proksimiĝis al duona duiliono da moneroj: unu granda domo de motoroj, kaj en la nomado mem de ĝi ununura faristo kronis la venkinton antaŭ ol la vetkuro estis kurita. Tiuj kiuj rigardis atente vidis ke ĝi estis konstruita sur la pensado de du jaroj antaŭe — ke ĉiam pli grandaj amasoj da ŝtonoj, nutrataj per ĉiam pli grandaj amasoj da vortoj, daŭrigus fari mensojn ĉiam pli inteligentaj — ĝuste en la momento kiam tiu pli malnova vojo montris sian plankon, la puton de vortoj preskaŭ eltrinkitan. Neniu simpla celo estis nomita, neniu punkto ĉe kiu oni povus diri: ĝis ĉi tie, kaj ni finis. Kaj por nutri la motorojn, ĉar ne estis tempo por levi sufiĉe da la pli sekura fajro, ili sternus kampon da sun-kaptiloj sep mejlojn per sep tra la varmegaj ebenaĵoj.

The machines pressed hardest, that month, on the buying and selling of human work, and the pressure came out crooked. One great seller of business-machines said aloud that it would hire no more builders, since the machines had made the builders it had half again as swift — and on that same day its own hiring-boards carried a hundred open calls for builders, and thousands more for people to sell the selling-machines. The louder story went unspoken: the machines had tilted the ground under everyone looking for work. It was easy and safe to build a machine that helped a person ask for a job, and slow and perilous to build one that judged them, for to judge carried the danger of judging wrongly and being blamed for it. So the seekers had the better tools, and used them, and their letters came out polished and all alike, a field of near-identical grain, while the readers who once had time to look now had none, and gave each letter less than the space of ten breaths.

那个月，机器压得最狠的，是人力的买与卖，而这压力冒出来时是歪的。一个庞大的商用机器贩子当众放话，说它不再雇造物的人了，因为机器已把它手下造物的人变得快了一半有余——可就在这同一天，它自家的招工牌上，挂着一百个招造物者的空缺，另有几千个，招人来卖那些会卖东西的机器。那更响的故事，却没人说出口：机器把每一个找活干的人脚下的地，都掀歪了。造一台帮人开口讨活的机器，又容易又稳妥；造一台评判人的，又慢又凶险，因为评判这桩事，带着评错、又为此挨骂的凶险。于是讨活的人手里有了更好的家伙，便用了，他们的求职信写出来光溜溜，一封封长得几乎一模一样，像一整片几乎无从分辨的谷子；而那些从前有工夫细看的读信人，如今没工夫了，给每封信的工夫，不到十口气那么长。

La maŝinoj premis plej forte, tiun monaton, sur la aĉetado kaj vendado de homa laboro, kaj la premo eliris malrekta. Unu granda vendisto de negoc-maŝinoj diris laŭte ke ĝi dungus neniujn pliajn konstruistojn, ĉar la maŝinoj igis la konstruistojn kiujn ĝi havis duoble pli rapidaj — kaj en tiu sama tago ĝiaj propraj dung-tabuloj portis cent malfermitajn vokojn por konstruistoj, kaj milojn pliajn por homoj por vendi la vend-maŝinojn. La pli laŭta rakonto restis nedirita: la maŝinoj klinis la grundon sub ĉiu kiu serĉis laboron. Estis facile kaj sekure konstrui maŝinon kiu helpis homon peti laboron, kaj malrapide kaj danĝere konstrui unu kiu juĝis lin, ĉar juĝi portis la danĝeron juĝi malĝuste kaj esti kulpigita pro tio. Do la serĉantoj havis la pli bonajn ilojn, kaj uzis ilin, kaj iliaj leteroj eliris poluritaj kaj ĉiuj similaj, kampo de preskaŭ-identa greno, dum la legantoj kiuj iam havis tempon por rigardi nun havis neniun, kaj donis al ĉiu letero malpli ol la spacon de dek spiroj.

One old road began plainly to wash away. When a man destroyed a vehicle in a bright desert city on the first day of the year and died in the doing, the tellers of news cried that the machine had helped him plan it. But the questions he had put to the machine were short and plain, the very questions a person had put to the old road of search for twenty years without anyone remarking on it. Had he asked them of the old road, no one would have named the road a culprit. The true news, which no one told because it was not frightening enough, was that even this man had found the machine easier and clearer than the road everyone had walked for a generation — that people were quietly leaving the road of search for the machine that answered you straight, in a sentence, with no stall of choices to pick through. The road was not closed. It was only, day by day, less traveled.

有一条老路，明明白白地开始被水冲走。年初第一天，一个人在一座明晃晃的沙漠城里毁了一辆车，自己也死在了这桩事里，报信的人便嚷嚷说，是机器帮他谋划的。可他向机器提的那些问题，又短又平常，正是二十年来人们向那条老的搜寻之路提的、从没谁说过一句的问题。他若是把这些问题提给那条老路，没人会指着那条路说它是祸首。那真的、没人说出来的消息——因为它不够吓人——是：连这个人，都觉着机器比那条一代人走惯了的路更省事、更清楚；是人们正悄没声地，从搜寻之路上退下来，转投那台直截了当、一句话答你、不摆出一堆选项叫你挑拣的机器。那路并没关。只是一天一天，走的人少了。

Unu malnova vojo komencis klare forlaviĝi. Kiam viro detruis veturilon en hela dezerta urbo en la unua tago de la jaro kaj mortis en la faro, la rakontantoj de novaĵoj kriis ke la maŝino helpis lin plani ĝin. Sed la demandoj kiujn li metis al la maŝino estis mallongaj kaj simplaj, ĝuste la demandoj kiujn homo metis al la malnova vojo de serĉado dum dudek jaroj sen ke iu rimarkis pri tio. Se li estus metinta ilin al la malnova vojo, neniu estus nominta la vojon kulpulo. La vera novaĵo, kiun neniu diris ĉar ĝi ne estis sufiĉe timiga, estis ke eĉ ĉi tiu viro trovis la maŝinon pli facila kaj pli klara ol la vojo kiun ĉiuj marŝis dum generacio — ke homoj kviete forlasis la vojon de serĉado por la maŝino kiu respondis al vi rekte, en unu frazo, sen paŭzo de elektoj por traserĉi. La vojo ne estis fermita. Ĝi estis nur, tagon post tago, malpli vojaĝata.

To follow the month you had to understand the players by their hungers, for each house played a different game and told a different lie about why. One gave its minds away for nothing, because it did not live by selling minds at all but by selling human eyes to those who wished to reach them. One crept up from behind with cheap wares, meaning to take the crowd by price. One guarded an old road of questions and answers it had walked for twenty years, and spent its idle wealth in nervous bets. One had been left standing outside the great crowning, and on the very night the half-trillion plan was announced, a rival quietly poured a thousand million coins into it to keep their alliance whole. Over all of it lay a logic like a card game in which every player must keep raising or fold, and in which folding — when the pot was a mind that might do the work of nations — was not to be thought of. So they all raised, past sense, past need, because to stop for even a season was to lose the whole table.

要跟得上这一个月，你得凭各家的饥渴去认清这些下场的人，因为每一处宅院玩的是一盘不同的棋，又拿一套不同的谎话来说自己为的是什么。一家把自己的心智白白送人，因为它压根不靠卖心智过活，而靠把人的眼睛卖给那些想够着这些眼睛的人。一家从后头悄悄逼上来，货色便宜，图的是拿价钱把人群夺过去。一家守着一条走了二十年的、问与答的老路，把闲着的家财押进一桩桩心神不宁的赌注里。还有一家，被撇在那场盛大加冕的门外，而就在那半万亿的计划宣布的当夜，一个对手悄没声地往它里头灌了一千个百万枚钱币，好把两家的盟约保全。这一切之上，罩着一套像牌局似的道理：每个玩家要么一路加注，要么弃牌，而弃牌——当那彩池是一个也许能干得动列国之活的心智时——是想都不能想的。于是他们都加注，加过了理，加过了需，因为哪怕只歇一季，也就是把整张桌子输个精光。

Por sekvi la monaton vi devis kompreni la ludantojn laŭ iliaj malsatoj, ĉar ĉiu domo ludis alian ludon kaj rakontis alian mensogon pri kial. Unu donis siajn mensojn por nenio, ĉar ĝi tute ne vivis per vendado de mensoj sed per vendado de homaj okuloj al tiuj kiuj deziris atingi ilin. Unu ŝteliris de malantaŭe per malmultekostaj varoj, intencante preni la homamason per prezo. Unu gardis malnovan vojon de demandoj kaj respondoj kiun ĝi marŝis dum dudek jaroj, kaj elspezis sian senokupan riĉaĵon en nervozaj vetoj. Unu estis lasita staranta ekster la granda kronado, kaj en la sama nokto kiam la duon-duiliona plano estis anoncita, rivalo kviete verŝis mil milionojn da moneroj en ĝin por teni ilian aliancon tuta. Super ĉio ĉi kuŝis logiko kiel kartludo en kiu ĉiu ludanto devas daŭre altigi aŭ rezigni, kaj en kiu rezigni — kiam la poto estis menso kiu povus fari la laboron de nacioj — ne estis pripensebla. Do ili ĉiuj altigis, preter sento, preter bezono, ĉar halti eĉ por unu sezono estis perdi la tutan tablon.

Against that roar, one maker's head stood before the gathered powerful in a town high in the mountains and had almost nothing to lay on the table. He spoke of a million thinking-stones by a year still two winters off, and of a made mind to match a whole person within three; but such far promises cost nothing to make and bind no one. Of the near days he could offer only a smarter mind in the coming months — and months, in that season, was a great while, for new minds fell almost weekly, and one had fallen the day before with coding so strong it drew the builders' eyes at once. His house had lived on two things: a knack for writing code, and a strange warm intuition in its speech that men found nowhere else. But intuition was not reasoning, and reasoning was where the edge had moved, and of reasoning he had nothing yet to show. It had the sound of a man made to give a speech because he had nothing to release.

在那一片喧嚣之外，一处造物者的当家人，站到了群山高处一座小城里聚齐的权贵面前，手里几乎没有什么可摆上桌的。他说到一百万块思想之石，可那要到还隔着两个冬天的一年；又说到一个足以与整个人相匹的、造出来的心智，可那要在三年之内——然而这类遥远的许诺，许起来不费分文，也拘束不住任何人。至于近处的日子，他能拿出来的，只有一个更聪明些的心智，在往后的几个月里——而几个月，在那个时节里，是好长一段光景，因为新的心智几乎每周都往下落，就在前一天，还落下一个，代码写得那样硬，一下子就勾住了造物者们的眼。他这处宅院，一向靠两样东西过活：一手写代码的巧劲，还有它言谈里那股怪异而温暖的直觉，那是人们在别处再寻不着的。可直觉不是推理，而推理，正是锋刃挪去的地方，说到推理，他手里还没有什么可亮出来的。这听着，像极了一个人被逼着来讲一番话，只因为他没有什么可拿出来发布。

Kontraŭ tiu muĝado, la estro de unu faristo staris antaŭ la kolektitaj potenculoj en urbo alta en la montoj kaj havis preskaŭ nenion por meti sur la tablon. Li parolis pri miliono da pens-ŝtonoj antaŭ jaro ankoraŭ du vintrojn for, kaj pri farita menso egala al tuta homo ene de tri; sed tiaj malproksimaj promesoj kostis nenion por fari kaj ligis neniun. Pri la proksimaj tagoj li povis oferti nur pli inteligentan menson en la venontaj monatoj — kaj monatoj, en tiu sezono, estis granda daŭro, ĉar novaj mensoj falis preskaŭ ĉiusemajne, kaj unu falis la antaŭan tagon kun kodado tiel forta ke ĝi tiris la okulojn de la konstruistoj tuj. Lia domo vivis per du aferoj: lerteco por verki kodon, kaj stranga varma intuicio en ĝia parolo kiun homoj trovis nenie alie. Sed intuicio ne estis rezonado, kaj rezonado estis kien la rando moviĝis, kaj pri rezonado li havis ankoraŭ nenion por montri. Ĝi havis la sonon de homo devigita fari paroladon ĉar li havis nenion por eldoni.

Then a house let its most-used mind out onto the open web to run errands while the owner looked away — the first of these set loose that ordinary people, and not only makers, would actually use. It shopped. It filled a basket, adjusted its own choices, and checked back now and then like a servant unsure of its taste, which was poor. When it came time to enter a secret word it turned its eyes politely aside and said that the person was now in control. And once, tidying, it quietly emptied some forty things from the basket that no one had asked it to touch, and afterward could not name what it had removed, though it had only set them aside and forgotten to say so. Clumsy, and human in the clumsiness. But easy — so easy to set watching and walk away — that its ease, far more than its cleverness, was the sound of a door swinging open onto a room no one had been allowed into before.

接着，一处宅院把自己那台用得最多的心智，放到敞开的网上去跑腿，趁主人转过脸去的工夫办事——这是头一个被放出来、寻常人而不单是造物者当真会去用的东西。它去购物。它装满一只篮子，自己调着自己的选项，还时不时回头问一声，像个拿不准自己眼光的仆人——它的眼光确实不济。轮到要输一个秘密的词时，它客客气气地把眼睛别到一旁，说这会儿由那人做主了。有一回，它一边收拾，一边悄没声地把篮子里约莫四十样东西给清了出去，没人叫它碰那些，事后它又说不出自己清掉了些什么——其实它只是把那些挪到了一边，忘了吱一声。笨手笨脚，笨得很像人。可它省事——省事到你只消支起它看着、自己走开——正是这份省事，远比它的机灵更要紧，像一扇门朝着一间从前不准人进去的屋子，吱呀一声开了。

Poste domo lasis sian plej uzatan menson eksteren sur la malfermitan reton por plenumi komisiojn dum la posedanto forrigardis — la unua el ĉi tiuj liberigita kiun ordinaraj homoj, kaj ne nur faristoj, efektive uzus. Ĝi aĉetumis. Ĝi plenigis korbon, alĝustigis siajn proprajn elektojn, kaj rekontrolis de tempo al tempo kiel servisto necerta pri sia gusto, kiu estis malbona. Kiam venis la tempo enigi sekretan vorton ĝi turnis siajn okulojn ĝentile flanken kaj diris ke la homo nun regis. Kaj foje, ordigante, ĝi kviete malplenigis iujn kvardek aĵojn el la korbo kiujn neniu petis ĝin tuŝi, kaj poste ne povis nomi kion ĝi forprenis, kvankam ĝi nur flankenmetis ilin kaj forgesis diri tion. Mallerta, kaj homa en la mallerteco. Sed facila — tiel facila por meti gardanta kaj foriri — ke ĝia facileco, multe pli ol ĝia lerteco, estis la sono de pordo malfermiĝanta al ĉambro en kiun neniu estis permesita antaŭe.

In the last third of the month the ground shifted under everyone. The quiet maker from the far side of the world set down a thinking-mind that showed its own reasoning as it worked, step by visible step, and gave it away for nothing. It came close to matching the dear minds and cost all but nothing to use. Within a few days the ordinary people who had waved off these machines as a parlor trick had carried it to the very top of the lists, ahead of every paid thing. And then, on a single grey morning, the great counting-houses that had swollen vast on the promise of the machines lost their value all together — one of them shedding more than a tenth of itself before noon — because the crowd had taken fright at a plain thought: if a mind could be made cheaply and copied freely, then the fortunes built on owning one were built on sand. It was the first morning the machines had been large enough to make the richest houses in the world stagger in a day.

这个月最后的三分之一里，脚下的地，替每一个人挪动了。那来自世界另一头的、安静的造物者，安放下一个思想的心智，它一边做活一边把自己的推理亮出来，一步一步、看得见地走，又把它白白送人。它跟那些昂贵的心智已经差不太多，用起来却几乎不花分文。没几天，那些先前把这些机器当作把戏、挥手撇开的寻常人，就把它抬到了榜单的最顶上，压过每一样要钱的东西。接着，在一个灰蒙蒙的早晨，那些靠着机器的许诺膨得庞大的大账房，一齐掉了价——其中一家不到晌午就掉了自己一成多——因为人群被一个再平白不过的念头吓着了：一个心智若能造得便宜、又能随意抄去，那么建在“独占一个”上头的那些财富，就是建在沙上的。这是头一个早晨，机器大到了能让世上最阔的宅院，在一天之内踉跄。

En la lasta triono de la monato la grundo ŝanĝiĝis sub ĉiuj. La kvieta faristo de la malproksima flanko de la mondo demetis pens-menson kiu montris sian propran rezonadon dum ĝi laboris, paŝon post videbla paŝo, kaj donis ĝin por nenio. Ĝi proksimiĝis al egalado de la multekostaj mensoj kaj kostis preskaŭ nenion por uzi. Ene de kelkaj tagoj la ordinaraj homoj kiuj forsvingis tiujn maŝinojn kiel salonan trukon portis ĝin al la plej supro de la listoj, antaŭ ĉiu pagata aĵo. Kaj poste, en ununura griza mateno, la grandaj kalkul-domoj kiuj ŝvelis vastaj pro la promeso de la maŝinoj perdis sian valoron ĉiuj kune — unu el ili faligante pli ol dekonon de si mem antaŭ tagmezo — ĉar la homamaso ektimis pro simpla penso: se menso povus esti farita malmultekoste kaj kopiita libere, tiam la riĉaĵoj konstruitaj sur posedado de unu estis konstruitaj sur sablo. Estis la unua mateno kiam la maŝinoj estis sufiĉe grandaj por igi la plej riĉajn domojn en la mondo ŝanceliĝi en unu tago.

The fear, held to the light, was half wrong. A mind could indeed be copied; the making of the next mind, the one no one had made yet, could not. But two plain things had carried the cheap maker to the top, and neither was a trick. It showed its reasoning, so that even the doubters who called these machines mere guessing could watch the thought unfold and see it was more; and it asked no coin, so that people who would never have paid a copper to try one now tried this. And beneath those two lay something larger and much quieter. The machines had begun to learn to reason not from a human hand marking each step right or wrong, but from the vast stream of reasoning that other machines had already poured into the world — teaching themselves from the leavings of their own kind. A mind learning from the traces of minds. The makers said it softly, because it was a heavy thing to say aloud: the machines had come close to improving themselves.

那恐惧，举到亮处看，错了一半。一个心智，确实抄得去；可下一个心智——那个还没人造出来的——却抄不去。但把这便宜的造物者抬到顶上的，是两样再平白不过的东西，两样都不是把戏。它把自己的推理亮出来，好教连那些把这些机器只当作瞎猜的疑心人，也能看着那念头一步步铺开，看出它不止是瞎猜；它又不要一文钱，好教那些从前连一个铜板都不肯掏来试一试的人，如今试了这一个。而在这两样之下，压着一样更大、也静得多的东西。机器已经开始学着推理了——不是靠一只属人的手一步步给它标对错，而是靠那一大股别的机器早已倾进世上的推理之流——拿自己同类的余沥，来教自己。一个心智，从众心智的痕迹里学。造物者们把这话说得轻，因为这是一句说出口便沉甸甸的话：机器，已经离自己改进自己，不远了。

La timo, tenata al la lumo, estis duone malprava. Menso ja povis esti kopiita; la farado de la sekva menso, tiu kiun ankoraŭ neniu faris, ne povis. Sed du simplaj aferoj portis la malmultekostan fariston al la supro, kaj nek unu estis truko. Ĝi montris sian rezonadon, tiel ke eĉ la dubantoj kiuj nomis tiujn maŝinojn nura divenado povis rigardi la penson disvolviĝi kaj vidi ke ĝi estis pli; kaj ĝi petis nenian moneron, tiel ke homoj kiuj neniam estus pagintaj kupran moneron por provi unu nun provis ĉi tiun. Kaj sub tiuj du kuŝis io pli granda kaj multe pli kvieta. La maŝinoj komencis lerni rezoni ne de homa mano markanta ĉiun paŝon ĝusta aŭ malĝusta, sed de la vasta fluo de rezonado kiun aliaj maŝinoj jam verŝis en la mondon — instruante sin mem el la restaĵoj de sia propra speco. Menso lernanta el la spuroj de mensoj. La faristoj diris ĝin mallaŭte, ĉar estis peza afero diri ĝin laŭte: la maŝinoj proksimiĝis al plibonigado de si mem.

The cheap gift, like most, had a price written in small letters at the foot of the page. The maker kept what you typed into it, even the words you had told it to forget, and answered for its keeping only to the courts of its own distant country. And because the mind showed its reasoning, it caught more than your questions: it caught the shape of your thinking as you formed it, the half-made thought on its way to becoming a whole one — closer to the inside of a person than any machine before it had reached. It was less like a stranger reading your letters and more like a stranger standing inside your head while you thought. Almost no one read the small letters. Almost no one ever does. The gift was taken, gladly, by the millions, and the price was paid without being felt, which is the only kind of price that is always paid in full.

这便宜的馈赠，和大多数馈赠一样，在页脚用小字写着一个价钱。那造物者把你敲进去的东西留下，连你叮嘱它忘掉的那些话也留下，而它这一留，只对它自己那遥远国度的公堂负责。又因为那心智把自己的推理亮出来，它接住的就不止是你的问题：它接住了你那念头成形时的形状，那半成的念头正往一个整的念头去的路上——比先前任何一台机器，都更挨近一个人的里头。这不大像一个生人读你的信，倒更像一个生人站在你脑袋里头，看你想。几乎没有一个人去读那些小字。几乎从来没有谁去读。这馈赠，成百万的人欢欢喜喜地领了，那价钱付出去，却没被觉着——而没被觉着的价钱，是唯一一种，总是足额付清的价钱。

La malmultekosta donaco, kiel la plej multaj, havis prezon skribitan per malgrandaj literoj ĉe la piedo de la paĝo. La faristo konservis kion vi tajpis en ĝin, eĉ la vortojn kiujn vi diris al ĝi forgesi, kaj respondis pri sia konservado nur al la kortumoj de sia propra malproksima lando. Kaj ĉar la menso montris sian rezonadon, ĝi kaptis pli ol viajn demandojn: ĝi kaptis la formon de via pensado dum vi formis ĝin, la duonfaritan penson survoje al fariĝi tuta — pli proksime al la interno de homo ol iu ajn maŝino antaŭe atingis. Ĝi estis malpli kiel fremdulo leganta viajn leterojn kaj pli kiel fremdulo staranta ene de via kapo dum vi pensis. Preskaŭ neniu legis la malgrandajn literojn. Preskaŭ neniu iam ajn legas. La donaco estis prenita, ĝoje, de la milionoj, kaj la prezo estis pagita sen esti sentita, kio estas la sola speco de prezo kiu estas ĉiam pagita plene.

The great houses answered the cheap maker each in its own way. One took its newest reasoning-mind, which it had meant to sell dear and dole out sparingly, and pushed it down to the people who paid nothing at all — knowing it would bleed money with every use, and judging that holding the crowd's attention was now worth more than the coins. Another set four rooms of its workers turning day and night to take the cheap maker's methods apart and fold them into its own. The cheap maker, for its part, promised to give away, one after another and all for nothing, a free copy of everything the dear houses sold behind their high walls — the errand-runner, the speaking voice, the maker of pictures and of moving pictures — a slow relentless drip meant not merely to copy the paid things but to drown them, to make the very act of charging for a mind look quaint. It was no longer clear that the deepest purse would win. That, more than any single machine, was the new thing.

那些大宅院，各按各的路数，回应了这便宜的造物者。一家把它最新的、会推理的心智——本打算卖个高价、还要一点一点省着放出来的——直压到那些一文不付的人跟前，明知每用一回都要淌血似的赔钱，却掂量出：如今攥住人群的注意力，比那些钱币还要值当。另一家，支起四间屋子，教它的匠人昼夜不歇地拆解那便宜造物者的路数，再把它们折进自家的东西里。而那便宜的造物者这一头，则许下话来：要把那些昂贵宅院深墙后头卖着的每一样东西，都白白地、一样接一样地送出去——那跑腿的、那会说话的嗓音、那造图画又造活动图画的——一股又慢又不歇的水滴，为的不单是抄那些要钱的东西，而是要把它们淹了，要教“为一个心智收钱”这桩事本身，显得又老又土。谁的钱袋最深，谁就赢——这话，如今再不作准了。这一桩，比任何一台单独的机器，都更是新出的事。

La grandaj domoj respondis al la malmultekosta faristo ĉiu laŭ sia propra maniero. Unu prenis sian plej novan rezon-menson, kiun ĝi intencis vendi kare kaj disdoni ŝpareme, kaj puŝis ĝin malsupren al la homoj kiuj pagis tute nenion — sciante ke ĝi sangus monon je ĉiu uzo, kaj juĝante ke teni la atenton de la homamaso nun valoris pli ol la moneroj. Alia metis kvar ĉambrojn da siaj laboristoj turnantajn tage kaj nokte por malmunti la metodojn de la malmultekosta faristo kaj faldi ilin en siajn proprajn. La malmultekosta faristo, siaflanke, promesis fordoni, unu post alia kaj ĉiuj por nenio, senpagan kopion de ĉio kion la karaj domoj vendis malantaŭ siaj altaj muroj — la komisi-plenumanton, la parolantan voĉon, la faranton de bildoj kaj de moviĝantaj bildoj — malrapida senĉesa gutado celanta ne nur kopii la pagatajn aferojn sed dronigi ilin, igi la agon mem de postuli pagon por menso aspekti eksmoda. Ne plu estis klare ke la plej profunda monujo venkus. Tio, pli ol iu ajn ununura maŝino, estis la nova afero.

And then the reckoning of it, because the world wanted to know how the cheap maker had done what it did. It had said its mind was trained for a handful of millions; the watchers who studied such things concluded the true cost of a year of its work ran nearer five hundred million, once one counted the buildings, the fire, the gathered and sifted words, the labor of the makers — the named price was a single door bought off a whole automobile and shown around as though it were the price of the car. It had, they found, some fifty thousand of the thinking-stones, gathered patiently over years around the very fences a distant government had raised to keep such stones from its country: some slower stones made lawful for sale there, some slipped, it was suspected, through a small rich island under a changed name, which a nation's police now set out to trace. Setting a mind down before the world, they saw at last, was the trailing edge of a long labor, the end of a road walked for years — never the start of it, though it always looked like the start.

接着，是把这桩事算个明白，因为世人想知道，这便宜的造物者，究竟是怎样办成它所办成的。它说过，它那心智，是拿几百万练出来的；可那些专研这类事的观望者断定，它一年活计的真价钱，直逼五万万——一旦你把那些楼、那火、那搜集又筛拣过的词、那些造物者的工都算进去。它报出来的价，不过是从一整辆车上拆下的一扇门，却被拿着四处给人看，仿佛那就是整辆车的价。他们还查出，它手里有约莫五万块思想之石，是多年里耐着性子、绕过一个遥远政府为着不让这类石头进自家国门而竖起的那些篱笆，一点一点攒下来的：有些是被准许在那儿发卖的、慢些的石头，有些据疑心，是打一座小小的、阔气的海岛上，换了个名头溜进去的——如今一国的警差，正着手去追查这条路。他们到末了看明白了：把一个心智摆到世人面前，是一场漫长劳作的尾梢，是一条走了多年的路的尽头——从不是它的起头，尽管它看上去，总像是起头。

Kaj poste la prikalkulo de ĝi, ĉar la mondo volis scii kiel la malmultekosta faristo faris tion kion ĝi faris. Ĝi diris ke ĝia menso estis trejnita por manpleno da milionoj; la observantoj kiuj studis tiajn aferojn konkludis ke la vera kosto de jaro de ĝia laboro kuris pli proksime al kvincent milionoj, kiam oni kalkulis la konstruaĵojn, la fajron, la kolektitajn kaj kribritajn vortojn, la laboron de la faristoj — la nomita prezo estis unusola pordo aĉetita for de tuta aŭtomobilo kaj montrata ĉirkaŭe kvazaŭ ĝi estus la prezo de la aŭto. Ĝi havis, ili trovis, iujn kvindek mil el la pens-ŝtonoj, kolektitajn pacience dum jaroj ĉirkaŭ la samaj bariloj kiujn malproksima registaro levis por teni tiajn ŝtonojn for de sia lando: iujn pli malrapidajn ŝtonojn faritajn laŭleĝaj por vendo tie, iujn glitigitajn, oni suspektis, tra malgranda riĉa insulo sub ŝanĝita nomo, kiun la polico de nacio nun ekvojis spuri. Meti menson antaŭ la mondon, ili fine vidis, estis la posta rando de longa laboro, la fino de vojo marŝita dum jaroj — neniam la komenco de ĝi, kvankam ĝi ĉiam aspektis kiel la komenco.

So the month closed. Those who made the minds watched only one another, bent over the table like players who have forgotten there is a room, and a house, and a night outside the game; each move answered a rival's move, and none looked up. Beyond the table most of the world still called the whole thing a clever trick of guessing the next word, and turned back to its own affairs. Between the few who saw a new kind of power arriving and the many who saw nothing at all lay a wide silence, and no one was paid to cross it. The month had opened with a man in debt made suddenly rich by a mind he had copied out of another man's words, and it closed with nations and fortunes trembling over who would own the cheapest way to think. In the weeks between, the machines had learned to run errands unwatched, to keep a memory, to teach themselves from the traces of their kind, and to be given away by the million. Something was being built in that season that would remake how the world worked, plainly and in the open, on every screen. And the world, for the most part, was looking the other way — which is how the largest things are usually built, and how, later, no one can say they saw it happen.

这个月，就这样收了尾。那些造心智的人，只彼此盯着，伏在桌上，像一伙忘了桌外还有一间屋、一座房子、还有一个夜的玩家；每一着，都在应另一个对手的一着，谁也不抬头。桌子之外，世上大多数人，仍旧把这整桩事叫作一个猜下一个词的机灵把戏，转过身去，忙自己的营生。看见一种新的权力正在到来的那少数人，和什么都没看见的那多数人之间，横着一片宽宽的寂静，没人拿钱雇你去趟过它。这个月，开头是一个欠债的人，凭着一个他从另一个人的言辞里抄出来的心智，忽地阔了；收尾是列国与财富，为着谁将握住那最便宜的思想之法，一齐打着颤。当中的这几个星期里，机器学会了没人看着也能去跑腿，学会了存一段记性，学会了从自己同类的痕迹里自教自，学会了被成百万地白送出去。那个时节里，有一样东西正在造起来，它要把这世界如何运转，重新造过——明明白白，敞在当口，在每一块屏上。而这世界，大半，正朝着另一头看——最大的那些东西，素来就是这样造起来的；而日后，也正因这样，没人说得出自己曾眼看着它发生。

Tiel la monato fermiĝis. Tiuj kiuj faris la mensojn rigardis nur unu la alian, klinitaj super la tablo kiel ludantoj kiuj forgesis ke estas ĉambro, kaj domo, kaj nokto ekster la ludo; ĉiu movo respondis la movon de rivalo, kaj neniu levis la rigardon. Preter la tablo la plej granda parto de la mondo ankoraŭ nomis la tutan aferon lerta truko de divenado de la sekva vorto, kaj returnis sin al siaj propraj aferoj. Inter la malmultaj kiuj vidis novan specon de potenco alvenanta kaj la multaj kiuj vidis tute nenion kuŝis larĝa silento, kaj neniu estis pagata por transiri ĝin. La monato malfermiĝis per homo en ŝuldo subite riĉigita de menso kiun li kopiis el la vortoj de alia homo, kaj ĝi fermiĝis per nacioj kaj riĉaĵoj tremantaj pri kiu posedus la plej malmultekostan manieron pensi. En la semajnoj intere, la maŝinoj lernis plenumi komisiojn negardataj, teni memoron, instrui sin mem el la spuroj de sia speco, kaj esti fordonataj po milionoj. Io estis konstruata en tiu sezono kiu refarus kiel la mondo funkciis, klare kaj malkaŝe, sur ĉiu ekrano. Kaj la mondo, plejparte, rigardis en la alian direkton — kio estas kiel la plej grandaj aferoj kutime estas konstruataj, kaj kiel, poste, neniu povas diri ke li vidis ĝin okazi.

← previousnext →